Nguyên nhân mắc bệnh vảy nến và cách phòng ngừa hiệu quả

Bệnh vảy nến là một trong những bệnh da liễu mạn tính phổ biến, gây ra tình trạng da tăng sinh nhanh chóng, dẫn đến các mảng da dày, đỏ, và da bong tróc thành từng mảng vảy trắng bạc. Mặc dù là một bệnh lý mạn tính, nhưng việc hiểu rõ nguyên nhân bệnh vảy nến đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát và điều trị hiệu quả. Trong bài viết này, Kim Long Phát sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân bệnh vảy nến, các yếu tố nguy cơ và trả lời các thắc mắc thường gặp như vảy nến có chữa được không hay vảy nến có lây không.

1. Bệnh vảy nến là gì?

Vảy nến là một bệnh da liễu mãn tính, đặc trưng bởi tình trạng da bong tróc thành từng mảng, đỏ và có vảy trắng bạc. Bệnh thường xuất hiện ở các vị trí như khuỷu tay, đầu gối, da đầu, và đôi khi lan rộng ra các vùng khác trên cơ thể. Dù không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, nhưng vảy nến ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Các biểu hiện lâm sàng của bệnh vảy nến rất đa dạng, tùy thuộc vào thể bệnh và cơ địa của từng người. Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến nhất:

• Phát ban loang lổ: Các nốt phát ban có nhiều hình dạng khác nhau, từ những mảng nhỏ giống gàu đến những mảng lớn lan rộng trên cơ thể.
• Màu sắc thay đổi theo màu da: Ở người da nâu hoặc đen, các nốt ban thường có màu tím; còn ở người da trắng, ban thường có màu hồng hoặc đỏ, kèm theo vảy bạc đặc trưng.
• Vảy nhỏ: Thường gặp nhất ở trẻ em, xuất hiện dưới dạng những lớp vảy mỏng.
• Da khô, nứt nẻ: Một số trường hợp có thể gây chảy máu nhẹ ở các vùng da nứt.
• Ngứa, rát hoặc đau nhức: Các triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Phát ban theo chu kỳ: Bệnh thường bùng phát trong vài tuần hoặc vài tháng, sau đó giảm dần, có thể tái phát nhiều lần.

2. Nguyên nhân mắc bệnh vảy nến

Theo các nghiên cứu khoa học, nguyên nhân bệnh vảy nến bao gồm sự kết hợp của nhiều yếu tố:

2.1 Yếu tố di truyền

Theo bài viết trên trang National Psoriasis Foundation, bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh vảy nến. Tuy nhiên, nguy cơ mắc bệnh trong suốt cuộc đời có mối liên hệ chặt chẽ với yếu tố di truyền trong gia đình. Nếu không có cha mẹ nào bị vảy nến, nguy cơ mắc bệnh trong suốt đời là khoảng 4%. Nếu một trong hai cha hoặc mẹ mắc bệnh, nguy cơ này tăng lên 14 – 28%. Nguy cơ mắc bệnh tăng mạnh lên 40 – 65% nếu cả cha và mẹ đều bị vảy nến.

2.2 Hệ thống miễn dịch

Hệ miễn dịch có nhiệm vụ nhận diện và loại bỏ các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. Tuy nhiên, khi cơ chế này bị rối loạn, hệ miễn dịch có thể tấn công nhầm vào chính mô cơ thể bao gồm cả hệ thống da. Sự rối loạn này kích thích quá trình tăng sinh tế bào da diễn ra nhanh bất thường. Khi các tế bào mới liên tục được tạo ra trong khi tế bào cũ chưa kịp bong đi, da bị dư thừa và tích tụ thành từng mảng dày. Các mảng da chết do rối loạn miễn dịch thường dày, phủ lớp vảy trắng như sáp nến, kèm nền da đỏ và cảm giác ngứa rát. Chính sự xuất hiện của các lớp vảy dày đặc này là nguồn gốc tên gọi “vảy nến”.

2.3 Các nguyên nhân tiềm ẩn khác

• Ngay cả khi có nền tảng di truyền, bệnh vảy nến thường chỉ bùng phát hoặc trở nên nặng hơn khi gặp các yếu tố kích hoạt sau:
• Nhiễm trùng: Viêm họng do liên cầu khuẩn, đặc biệt ở trẻ em, thường là nguyên nhân bệnh vảy nến thể giọt đầu tiên.
• Stress tâm lý: Căng thẳng, lo âu kéo dài là một trong những yếu tố kích hoạt mạnh nhất, làm thay đổi phản ứng miễn dịch của cơ thể.
• Thuốc men: Việc sử dụng thuốc một cách bừa bãi mà không theo chỉ dẫn của bác sĩ cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh vảy nến.
• Thói quen sống: Sử dụng rượu bia, thuốc lá và thừa cân béo phì cũng là nguyên nhân mắc bệnh vảy nến trở nên trầm trọng hơn.

3. Các cách phòng ngừa bệnh vảy nến

3.1 Tăng cường hệ miễn dịch và chăm sóc sức khỏe

Tăng cường sức đề kháng: Đối với người chưa mắc bệnh, cần chú trọng tăng cường hệ miễn dịch, hạn chế tối đa các bệnh nhiễm trùng (như viêm họng) và chấn thương da, vì đây là những yếu tố kích hoạt phản ứng miễn dịch.

Thiết lập chế độ ăn uống lành mạnh: Bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất thiết yếu. Ưu tiên các loại rau xanh, củ quả tươi giàu chất chống oxy hóa (như cà chua, rau họ cải, đu đủ). Đảm bảo uống đủ nước để duy trì độ ẩm cần thiết cho da, giảm nguy cơ phát triển bệnh.

Quản lý stress và nghỉ ngơi: Tránh làm việc quá sức và duy trì chế độ nghỉ ngơi hợp lý. Tránh căng thẳng, stress kéo dài vì đây là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ phát triển và bùng phát bệnh. Thường xuyên vận động thể chất giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.

3.2 Bảo vệ da và hạn chế

Vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Duy trì thói quen tắm giặt hằng ngày giúp da sạch sẽ, hạn chế sự tấn công của vi khuẩn, từ đó phòng ngừa bệnh vảy nến hiệu quả. Ngoài ra bạn có thể tắm các loại nước lá dân gian để hỗ trợ làm dịu da.

Tránh tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa mạnh: Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, chất tẩy rửa mạnh, và các chất độc hại khác. Nếu đặc thù công việc yêu cầu, cần mặc đầy đủ đồ bảo hộ, đeo găng tay để tránh nhiễm độc và giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

3.3 Thăm khám bác sĩ thường xuyên

Đối với những người đã mắc bệnh, điều quan trọng là không nên hoang mang hay lo lắng. Cần chủ động trao đổi chi tiết với bác sĩ Da liễu –  Thẩm mỹ để được tư vấn các liệu pháp điều trị mới nhất và cách ngăn ngừa biến chứng, tránh bệnh tiến triển nặng thêm. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng điều trị khi thấy triệu chứng thuyên giảm.

4. Các câu hỏi thường gặp về bệnh vảy nến

1. Bệnh vảy nến có gây biến chứng không?

Cũng giống như nhiều bệnh mạn tính khác, vảy nến không chỉ ảnh hưởng đến làn da mà còn tác động sâu rộng đến sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Người mắc vảy nến có nguy cơ gặp phải nhiều vấn đề sức khỏe đi kèm, trong đó phổ biến nhất là viêm khớp vảy nến gây đau, cứng và sưng tại các khớp; rối loạn sắc tố da với tình trạng tăng hoặc giảm sắc tố sau khi tổn thương lành; các bệnh lý về mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc viêm màng bồ đào. Ngoài ra, vảy nến còn liên quan đến rối loạn chuyển hóa như béo phì, tiểu đường tuýp 2, tăng huyết áp và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch do tình trạng viêm mạn tính kéo dài. Không chỉ ảnh hưởng thể chất, bệnh còn gây tác động tâm lý đáng kể, khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, tự ti, lo âu hoặc trầm cảm do các triệu chứng dai dẳng và ảnh hưởng thẩm mỹ của bệnh.

2. Bệnh vảy nến có lây không?

Bệnh vảy nến không do vi khuẩn hay virus gây ra, vì vậy không có khả năng lây nhiễm. Người bệnh hoàn toàn có thể áp dụng các cách trị vảy nến tại nhà mà không cần cách ly với các thành viên trong gia đình.

3. Bệnh vảy nến có chữa được không?

Hiện nay, vảy nến chưa thể chữa khỏi hoàn toàn vì đây là bệnh mạn tính liên quan đến rối loạn miễn dịch, có xu hướng tái phát theo từng đợt. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được điều trị đúng phương pháp.